श्री शिवलीलामृत अध्याय ११ वा

संपूर्ण कथा, महत्त्व आणि नित्य पठण विधी

🔱 श्री शिवलीलामृत ११ व्या अध्यायाचे महत्त्व आणि फलश्रुती

शिवलीलामृतातील ११ वा अध्याय हा या संपूर्ण ग्रंथाचा 'मुकुटमणी' मानला जातो. असे मानले जाते की, जो मनुष्य या अध्यायाचे भक्तीभावाने पठण करतो, त्याच्या पाठीशी भगवान शंकराची अखंड कृपा राहते.

अकाली मृत्यू आणि रोगांपासून मुक्ती: या अध्यायाच्या पठणाने गंभीर आजार दूर होतात आणि अपघाती मृत्यूचे भय नष्ट होते.
दारिद्र्य नाश: घरात सुख-समृद्धी नांदते आणि आर्थिक अडचणी दूर होतात.
संतान प्राप्ती: अपत्य प्राप्तीसाठी या अध्यायाचे पारायण अत्यंत फलदायी मानले गेले आहे.
श्रावणी सोमवारचे विशेष फळ: श्रावण महिन्यातील प्रत्येक सोमवारी किंवा दररोज या अध्यायाचा पाठ केल्यास कोटी शिवपूजेचे फळ मिळते अशी श्रद्धा आहे.

श्री शिवलीलामृत अध्याय ११ वा

॥ श्री गणेशाय नमः ॥
॥ श्रीसरस्वत्यै नमः ॥
॥ श्रीगुरुभ्यो नमः ॥
॥ श्रीकुलदेवतायै नमः ॥
॥ श्रीउमामहेश्वराभ्यां नमः ॥

जय जय शिव पूर्णब्रह्म । सच्चिदानंद परम निष्काम ॥ जगदुत्पत्तिस्थितिलयसंभ्रम । जेणे साचार होतसे ॥१॥

जय जय कामदहन कामारी । त्रिपुरांतक संहारकारी ॥ मदनमर्दन मदनारि । भक्त कैवारी दयाळू ॥२॥

मागिले अध्यायी कथेचा भाग । गोकर्णमहिमा परम सुरंग ॥ शिवरात्रीचे व्रत चांग । उपमन्यूने सांगीतले ॥३॥

आता ऐका श्रोते चतुर । अकरावा अध्याय परम सुंदर ॥ शिवनाममहिमा अपार । जो भक्तां उद्धार करीतसे ॥४॥

कथा ऐका अति पावन । जेणे तुटे संसाराचे बंधन ॥ भरतखंडी एक पावन । राजा असे कीर्तिमान ॥५॥

त्याचे नाव चित्ररथ राजा । जो एकनिष्ठे करी शिवपूजा ॥ त्याच्या राज्यात प्रजा । सुखसमाधानाने नांदत असे ॥६॥

राजाने एके दिवशी अंतःपुरात । राण्यांसह क्रीडा केली बहुत ॥ मग तो उपवनात । फिरावयासी गेला पै ॥७॥

तिथे एक परम पावन । शिवभक्त आला तपोधन ॥ ज्याचे नाव वामदेव मुनी जन । जो आत्मज्ञानाने पूर्ण असे ॥८॥

राजा त्याला पाहतांच त्वरित । धावून गेला लोटांगणात ॥ नमस्कार करून अति प्रीतीत । आसनावरी बैसविले ॥९॥

मुनी म्हणे ऐक राजा चतुर । तू शिवभक्त परम पवित्र ॥ परी एक तुज सांगतो साचार । जेणे उद्धार होईल तुझा ॥१०॥

शिवनामे पापांचा नाश होतो । जन्ममरणाचा फेरा चुकतो ॥ जो नित्य शिवाचे नाव घेतो । तो सदा सुखी राहतो ॥११॥

जरी महापापे केली असतील । तरी शिवनामे भस्म होतील ॥ जसे अग्नीच्या स्पर्शे तण जळेल । तसे शिवनामे पाप नासेल ॥१२॥

मुनीचे हे वाक्य ऐकून । राजा अति आनंदित झाला पूर्ण ॥ त्याने मुनीचे पाय धरून । वारंवार वंदन केले ॥१३॥

मुनी म्हणाला एक इतिहास । तुज सांगतो ऐक सावकाश ॥ जेणे दूर होईल भवपाश । आणि शिवचरणी प्रीती जडेल ॥१४॥

एक होता महापापी व्याध । ज्याने केले अनेक वध ॥ कधी न केला सत्कार्य बोध । नित्य जीवाची हिंसा करी ॥१५॥

एके दिवशी तो जंगलात । शिकारीसाठी फिरत फिरत ॥ गेला अति दूर वनात । जिथे पाणी कोठे मिळेना ॥१६॥

दुपारची वेळ झाली भारी । व्याध थकला अतिशय अंतरी ॥ तो एका वृक्षाच्या उंचावरी । लपून बैसला शिकारीसाठी ॥१७॥

तो वृक्ष होता बिल्वदलाचा । खाली एक बाण होता शिवाचा ॥ व्याध वाट पाहे मृगाची साचार । भूक-तहानेने व्याकुळ झाला ॥१८॥

रात्र झाली तरी मृग मिळेना । व्याध अतिशय कष्टी मना ॥ तो पानांची हालचाल करी जाणा । जेणे बिल्वदले खाली पडती ॥१९॥

ती दले नेमकी शिवाच्या पिंडीवर । पडत होती रात्रभर ॥ नकळत घडली शिवपूजा साचार । उपाशी राहिल्याने व्रत झाले ॥२०॥

नकळत घडलेल्या त्या पुण्याने । त्याचे सर्व पाप गेले जळून ॥ यमदूत आले त्याला नेण्या कारण । पण शिवदूत तिथे प्रकट झाले ॥२१॥

शिवदूत म्हणाले हा शिवभक्त झाला । याने शिवरात्रीचा विधी केला ॥ याला कैलासाला नेणे प्राप्त झाला । यमदूत मागे फिरले पै ॥२२॥

बघा शिवनामाचा महिमा अपार । नकळत पूजेने झाला उद्धार ॥ मनाने करेल जो वारंवार । त्याचा महिमा काय सांगू? ॥२३॥

शिवनाम हेच परम अमृत । जेणे संसारी जीव तरेट ॥ जो शिवाचे ध्यान धरीत । तो शिवरूपची होतसे ॥२४॥

शिवलीलामृत हा परम ग्रंथ । अकरावा अध्याय अति समर्थ ॥ जो नित्य करेल पठणार्थ । त्याचे दारिद्र्य दूर होईल ॥२५॥

आता ऐका रुद्राचा महिमा । जो सांगता न ये उपमा ॥ रुद्राक्ष आणि भस्म ज्याचे आंगा । त्याला शिव साभाळी सदा ॥२६॥

एक त्रिपुंड्र कपाळी लाविती । त्याचे दर्शन घेता पाप जळती ॥ भस्माचा महिमा अगाध कीर्ती । श्रुती-स्मृती गात आहेत ॥२७॥

जरी कोणी अजाणताही । शिवनामे उच्चार करी काही ॥ त्याला यमयातना मुळी नाही । तो पावन होय तात्काळ ॥२८॥

ज्या मुखी सदा शिवनाम । तोचि मानवांचा उत्तम ॥ त्याचे सर्व सिद्ध होती काम । यात संशय काही नसे ॥२९॥

म्हणोनी ऐका सावधान । शिवलीलामृत परम पावन ॥ हा अकरावा अध्याय जो जन । नित्य पठण करतील पै ॥३०॥

त्यांचे मनोरथ पूर्ण होतील । चिंता सर्व दूर पळतील ॥ पुत्र-पौत्र सुख पावती । अंती शिवलोकी जातील ॥३१॥

चित्ररथे मुनींचे वचन । मानिले परम प्रमाण ॥ भक्तीने केले शिवपूजन । राज्य सुखे चालविले ॥३२॥

व्याधाची कथा जी सांगितली । ती साचार चित्ती ठसली ॥ नकळत पूजा जी घडली । तिने मुक्ती दिली त्याला ॥३३॥

म्हणून शिवरात्रीचे व्रत । आवर्जून करावे संसारात ॥ जागरण, पूजा, नामस्मरणार्थ । भवसागर तराया ॥३४॥

शिवनाम हेचि तारक । जेणे पावे परम सुख ॥ न उरे काही दुःख । शिवकृपा होताच पै ॥३५॥

आता पुढची कथा ऐका । वामदेव सांगती कौतुका ॥ एक होता ब्राह्मण सुजाण । शिवभक्तीत जो रंगला पूर्ण ॥३६॥

त्याचे नाव गुणाकर होते । जो नित्य शिवनाम जपे ॥ त्याच्या पुण्यप्रभावाने तेथे । संकट न येई कधी ॥३७॥

तो नित्य शिवपिंडीवर । अभिषेक करी सुंदर ॥ बिल्वदले वाहे अपार । मंत्रजागर करीतसे ॥३८॥

त्याच्या भक्तीने संतुष्ट । सदाशिव झाले अति हर्षित ॥ त्याला दिले ज्ञान श्रेष्ठ । जेणे मोक्ष लाभला ॥३९॥

रुद्राक्षाचे महात्म्य थोर । जो कंठी धरी साचार ॥ तो प्रत्यक्ष शिव सुंदर । त्रिलोकी पूजायोग्य होय ॥४०॥

एक मुखी रुद्राक्ष मिळे । तर भाग्य त्याचे उजळे ॥ सर्व पापे तात्काळ गळे । शिवचरणी वास मिळे ॥४१॥

भस्माचे स्नान जे करिती । ते त्रिभुवनात पावन होती ॥ त्यांच्या दर्शने इतर सुटती । पापांच्या बंधनातूनी ॥४२॥

म्हणोनी भस्म-रुद्राक्ष धारण । आणि शिवनामाचे कीर्तन ॥ हेचि संसारातून तारण । मुनी सांगती सर्वदा ॥४३॥

ऐकोनी राजा आनंदला । शिवभक्तीत पार बुडाला ॥ त्याने सर्व राजवस्त्रां त्यागिला । भस्म-रुद्राक्ष अंगीकारिले ॥४४॥

राजा नित्य शिवाच्या ध्यानात । मग्न राहे अंतःपुरात ॥ प्रजाही झाली शिवभक्त । राज्यात आनंद थोर झाला ॥४५॥

शिवलीलामृत ग्रंथाची कथा । जी दुःखाचा नाश करिते पाहता ॥ अकरावा अध्याय हा जणू चिंता- । मणी भक्तांच्या संकटात ॥४६॥

जो कोणी आजारी असेल । त्याला हा अध्याय गुण देईल ॥ अकरा आवर्तने जो करील । त्याचा रोग तात्काळ नासेल ॥४७॥

दारिद्र्याने पीडित जो जन । त्याने करावे नित्य पठण ॥ त्याच्या घरी धनधान्य पूर्ण । लक्ष्मी राहे अखंडित ॥४८॥

शत्रूचे भय ज्याला असेल । त्याने अकरावे अध्याय वाचे निश्चळ ॥ शत्रू मित्र होतील तात्काळ । शिवकृपेच्या बळे करून ॥४९॥

पुत्रप्राप्तीची ज्या इच्छा । त्याने वाचावा हा अध्याय साचा ॥ त्याची पूर्ण होईल वांछा । गुणिपुत्र लाभेल त्याला ॥५०॥

हा अध्याय जणू कल्पतरू । भक्तांचा कैवारी शिवगुरु ॥ याच्या पठणे भवसागरू । सहज पैलतीर पावे ॥५१॥

शिवनाम स्मरता अंतकाळी । यमदूत दूर पळती तात्काळी ॥ शिवदूत येऊनी विमानी बैसविते । कैलासभुवना नेती तये ॥५२॥

तिथे अखंड शिवसान्निध्य । लाभे भक्ताला सप्रसिद्ध ॥ अक्षय सुखाचा परम आनंद । जो कधी न सरे पै ॥५३॥

म्हणोनी श्रोते चतुर जन । सोडूनिया इतर साधन ॥ करा या अध्यायाचे पठण । श्रावणमासी विशेष करून ॥५४॥

सोमवारी उपवास धरून । रात्री शिवपूजन करून ॥ अकराव्या अध्यायाचे वाचन । करावे अति आदरेशी ॥५५॥

जेणे शिव सांब सदाशिव । पावेल भक्तांचा भाव ॥ दूर करूनिया सर्व अनाथव । सुख देईल अपार ॥५६॥

हा ग्रंथ नव्हे सामान्य । हा वेद-उपनिषदांसमान ॥ याच्या एका ओवीचे श्रवण । महापुण्य देतसे ॥५७॥

व्याध-चित्ररथाचा उद्धार । जेणे केला हा साचार ॥ तोचि हा अध्याय सुंदर । अकरावा जाणावा ॥५८॥

या कथेचा जो परम भाव । तोचि जाणावा शिवराव ॥ भक्तांच्या हाकेला धावे सदैव । भोळा चक्रवर्ती शिव माझा ॥५९॥

राक्षस त्रिपुरासूर माजला । जेणे त्रिलोकी धुमाकूळ घातला ॥ देवांनी धावा शिवाचा केला । शिवे एकचि बाणे तो मारिला ॥६०॥

म्हणोनी नाव त्रिपुरांतक । जो भक्तां रक्षी पावनक ॥ त्याचे नाम जपता एक । विघ्न सर्व नासती ॥६१॥

विष प्राशन केले ज्याने । देवांना वाचविले जिवाने ॥ नीलकंठ नाव पावले तेणे । तोचि कैलासनाथ हा ॥६२॥

त्याच्या चरणी ठेवून माथा । मुनी वामदेव सांगती कथा ॥ चित्ररथ राजा ऐके वार्ता । लीन होऊनी चरणांवरी ॥६३॥

राजाने दानधर्म केला बहुत । शिवमंदिरे उभारली राज्यात ॥ अखंड शिवनाम गर्जले वनात । आणि नगरातही साचार ॥६४॥

असा हा शिवनाममहिमा । ज्याला नाही कोठे उपमा ॥ जो जाणे शिवाचा आत्मा । तोचि धन्य संसारी ॥६५॥

रुद्र पठणाचा जो विधी । तो सांगतो ऐका सुबुद्धी ॥ अकराव्या अध्यायाचे पठण सिद्धी । रुद्रासमानची फल देई ॥६६॥

ज्याला रुद्र म्हणता न येई । त्याने हा अध्याय वाचावा पाही ॥ त्याला रुद्र पठणाचे फल पाही । सहज लाभे सत्य सत्य ॥६७॥

म्हणोनी याला 'रुद्रमहिमा' म्हणती । साधू-संत मानिती चित्ती ॥ याच्या पठणे शुद्ध होय मती । कुविचार दूर पळती पै ॥६८॥

सत्य, शौच आणि भक्ती । या तिन्ही गोष्टी ज्यापाशी असती ॥ त्याच्या घरी शिव सदा वसती । उमा-पार्वतीसहित पै ॥६९॥

श्रावणातल्या दर सोमवारी । जो हा अध्याय वाचे घरी ॥ त्याच्या पितरांना मुक्ती मिळे साचारी । वैकुंठ-कैलासवास लाभे ॥७०॥

हा अध्याय वाचताना मनात । नसावा कोणताही कपटभाव कीर्त ॥ निश्चळ ठेवूनिया चित्त । पठण करावे भक्तीने ॥७१॥

शिवचरित्राचा हा अर्क । जो देई भक्तांना थोर हरख ॥ याचा न करावा कधी तर्क । श्रद्धा हीच मूळ येथे ॥७२॥

पार्वती म्हणे शिवाप्रती । जे भक्ता अकरावा अध्याय वाचती ॥ त्यांना तुम्ही काय देता पती? । शिवाने सांगितले ते ऐका ॥७३॥

शिव म्हणे प्रिये ऐक साचार । जो हा अध्याय वाचे वारंवार ॥ त्याला मी देतो अपार । सायुज्य मुक्तीचे पद ॥७४॥

त्याच्या संकटात मी धावतो । त्याला मी कडेवर घेतो ॥ त्याचा दास मीचि होतो । जो एकाग्र चित्ते भजे मला ॥७५॥

असे शिव-पार्वतीचे संवाद । जेणे मिटे संसाराचा वाद ॥ तो हा अध्याय परम आल्हाद । देई भक्तां सकळां ॥७६॥

दारिद्र्य, दुःख आणि शोक । या तिन्हींचा उडे फन्ना देख ॥ ज्या नित्य वाचे हा एक । अकरावा अध्याय पावन ॥७७॥

कुटुंबात जिव्हाळा वाढे । विघ्न जे होते ते दूर पडे ॥ सुखाचे मार्ग होती उघडे । शिवकृपेने करूनिया ॥७८॥

हा अध्याय वाचताना पुढे । ठेवावा पाण्याचा तांब्या पुढे ॥ पठण झाल्यावर ते तीर्थ प्राशूनिया पुढे । रोग्याला द्यावे प्यावया ॥७९॥

तेणे रोग बरा होई त्वरित । अनुभव आला असे बहुत ॥ अशी या अध्यायाची प्रचित । भक्तांना लाभे सर्वदा ॥८०॥

मुले अभ्यासात मागे असती । ज्यांची बुद्धी न राहे स्थिर मती ॥ त्यांना हा अध्याय वाचायला सांगती । बुद्धी तीक्ष्ण होय त्यांची ॥८१॥

व्यापारात यश न येई । कर्जबाजारी झाला पाही ॥ त्याने हा अध्याय नित्य गाई । लक्ष्मी स्थिर होईल ॥८२॥

हा शिवलीलामृत अथांग सागर । आपण तियेतले केवळ बिंदू साचार ॥ परी अकरावा हा अध्याय थोर । नौका जाणा संसाराची ॥८३॥

या नौकेत जो बैसले जन । तो सहज पावे शिवभुवन ॥ नाही लागत त्याला श्रम जाण । नामस्मरणेचि तरेल तो ॥८४॥

जय जय अनाथनाथा दयाळा । हातात धरिली अक्षमाळा ॥ कंठी बाणिला विषज्वाळा । परि भक्तां देई अमृत ॥८५॥

तुझे नाम सदा मुखी असो । चरणी माझे चित्त विसावो ॥ संसाराचा हा फेरा चुको । हीच प्रार्थना चरणापाशी ॥८६॥

असा हा अध्याय अकरावा सुंदर । जो भक्तांचा परम आधार ॥ याच्या ओव्या आहेत सुमधुर । अमृत ओतले जणू काही ॥८७॥

हा ग्रंथ जो कोणी लिहील । किंवा लिहून इतरांना देईल ॥ त्याला कोटी गोदानाचे फल लाभेल । शिववचन हे सत्य जाणा ॥८८॥

घरात ज्याच्या हा ग्रंथ राहे । तिथे भूत-पिशाच्च बाधा न होय ॥ काळ-वेळ दूर पळून जाय । शिवकवच लाभे त्यासी ॥८९॥

म्हणोनी हा ग्रंथ आदरे । पूजवावा आपल्या घरे ॥ तेणे घरात मंगल उतरे । सुख-शांती नांदतसे ॥९०॥

मुनी वामदेवाने राजासी । उपदेश केला हा परियेसी ॥ राजाने मानूनिया चित्तासी । धन्य धन्य केला जन्म ॥९१॥

तुम्हीही श्रोते चतुर जन । अंतरी धरा हा उपदेश पूर्ण ॥ शिवचरणी ठेवूनिया मन । म्हणा 'ॐ नमः शिवाय' ॥९२॥

या मंत्राचा महिमा थोर । चारही वेदांचा हा सार ॥ जो जपे हा मंत्र साचार । तो शिवरूपची होतसे ॥९३॥

अकराव्या अध्यायाचे शेवटी । फलश्रुती दिली आहे मोठी ॥ जी भक्तांच्या संकटांना लावी सुटी । सुख देई अपार ॥९४॥

जो हा अध्याय नित्य ऐकेल । त्यालाही तेवढेच पुण्य लाभेल ॥ श्रवण करणाराही पावन होईल । पापे जळतील त्याचे पै ॥९५॥

हा शिवलीलामृत परम पावन । अकरावा अध्याय रुद्रसमान ॥ जो करील नित्य श्रवण पठण । त्याचा होईल उद्धार ॥९६॥

घरात सुख-समृद्धी वाढे । लक्ष्मीचे पाऊल उभे राहे ॥ कधी न अन्न-वस्त्र कमी पडे । शिवकृपेच्या बळे करून ॥९७॥

अंती कैलासभुवनी वास । लाभे भक्ताला सावकाश ॥ शिवगण येऊनी आदरे त्यास । विमानामध्ये बैसविती ॥९८॥

तिथे अखंड आनंद थोर । नसे काही दुःख-विवंचना साचार ॥ सदाशिव चरणी निरंतर । स्थान मिळे भक्ताला ॥९९॥

हा शिवलीलामृत ग्रंथ सुरस । अकरावा अध्याय परम विशेष ॥ जो पठण करील रात्रंदिवस । त्याचे दुःख जळोनी जाईल ॥१००॥

हा अध्याय अकरावा संपूर्ण । जो करील नित्य श्रवण पठण ॥ त्यासी लाधेल शिवसायुज्यता पूर्ण । सत्य सत्य त्रिवाचा ॥१०१॥

पुत्रपौत्रांचे सुख लाभे । अंती शिवलोकी स्थान मिळे ॥ यात संशय काही नसे । शिववचन हे सत्य जाणा ॥१०२॥

हा ग्रंथ नव्हे केवळ ओव्या । या आहेत अमृताच्या ओव्या ॥ ज्याने भक्तांच्या सर्व विवंचना । दूर होतील सत्य सत्य ॥१०३॥

जो अकरावा अध्याय वाचे नित्य । त्याला लाभे परम गती सत्य ॥ त्याच्या घरात अखंड लक्ष्मी नांदे । आणि शिवकृपा राहे सदा ॥१०४॥

हा शिवलीलामृत ग्रंथ सुरस । अकरावा अध्याय परम विशेष ॥ जो पठण करील रात्रंदिवस । त्याचे दुःख जळोनी जाईल ॥१०५॥

हा अध्याय अकरावा संपूर्ण । जो करील नित्य श्रवण पठण ॥ त्यासी लाधेल शिवसायुज्यता पूर्ण । सत्य सत्य त्रिवाचा ॥१०६॥

॥ इति श्रीशिवलीलामृतग्रंथे एकादशोध्यायः समाप्तः ॥ ॥ श्री सांबसदाशिवार्पणमस्तु ॥